Thu keo lần đầu: nửa tiếng đó làm những gì

Đọc thì đơn giản: lấy phần keo ra. Làm thì hay lúng túng, vì mọi thứ dính, đàn thì bò lên tay, và không biết lúc nào nên dừng.

Bài này là thứ tự việc cho lần đầu.

Trước khi mở: ba việc

Chọn ngày và giờ. Ngày khô ráo, và làm vào lúc trời mát — sáng sớm hoặc chiều dịu. Đừng làm giữa trưa, đừng làm ngày sắp mưa.

Lý do không phải cho mình dễ chịu: mở thùng giữa trưa là mở lúc đàn đang phải điều tiết nhiệt, và mở ngày ẩm là đưa ẩm vào trong.

Bày sẵn mọi thứ trong tầm tay. Hộp đựng có nắp, một tấm vải sạch, dụng cụ nạo nếu cần. Mở thùng ra rồi mới đi tìm hộp là kéo dài thời gian mở gấp đôi.

Xem qua cửa tổ đã. Trước khi mở, đứng nhìn vài phút: đàn ra vào có đông không, có con mang phấn về không. Đàn đang đuối thì đừng thu — hoãn lại lần sau.

Trong lúc mở: làm nhanh, ít động

Mở nắp từ từ, không giật. Nắp thường bị đàn trét keo dính chặt vào mép thùng. Cạy đều quanh viền rồi nhấc thẳng lên — giật mạnh thì rung cả khối tổ bên trong, và rung thì vỡ bọng mật.

Lấy phần định lấy, không nhìn ngó thêm. Nếu thùng có khay hoặc thanh thu keo rời thì nhấc nguyên nó ra, đậy nắp lại ngay, rồi mới ngồi gỡ ở chỗ khác.

Đây là điểm quan trọng nhất của cả buổi: thời gian thùng mở càng ngắn càng tốt. Gỡ keo khỏi khay là việc làm ngoài, không phải làm khi đang cúi trên thùng mở.

Không cạo vách. Lần đầu thì đừng. Cạo vách là động vào cấu trúc tổ, và người mới không phân biệt được đâu là phần trét dư đâu là phần tổ.

Đậy lại đúng chiều. Nắp úp lại đúng như lúc mở, không xoay.

Ba lúc nên dừng thay vì cố làm tiếp

Mở ra thấy mật chảy. Bọng đã vỡ rồi. Đậy lại ngay và để yên hoàn toàn vài ngày — đàn tự dọn. Lau chùi chỉ làm vỡ thêm.

Đàn phản ứng dữ dội bất thường. Bu kín tay, kéo cả đám ra ngoài. Đậy lại, hôm khác làm.

Keo dính đến mức phải giật mạnh. Giật là kéo theo phần tổ. Để lại, lần sau làm lạnh khay trước hoặc chờ trời mát hơn.

Sau khi đóng nắp

Gỡ keo khỏi khay ở chỗ khác. Nếu keo dính quá thì cho cả khay vào chỗ lạnh một lúc — keo giòn ra là gỡ dễ, và đây là mẹo hiệu quả nhất mà người mới hay không biết.

Nhặt bỏ thứ nhìn thấy được — dăm gỗ to, xác ong, mảnh vụn. Mức này là đủ cho nhà dùng.

Để khô hoàn toàn rồi mới cất. Ẩm là thứ làm mốc, và mốc thì không cứu được.

Ghi ngày thu và thùng số mấy lên hộp ngay lúc cất. Sau vài đợt thì không ai nhớ nổi, mà nếu có lô nào khác thường thì cần biết nó từ đâu.

Bao lâu sau thì thu tiếp

Không có lịch. Thu khi khay đã đầy và đàn đang mạnh — hai điều kiện, không phải một.

Lý do: mỗi lần lấy keo đi là đàn phải làm lại phần đó. Thu dày quá thì đàn dồn sức vá thùng thay vì nuôi lứa, và cuối cùng mất cả keo lẫn đàn.

Người nuôi lâu năm thường thu thưa hơn người mới tưởng — và tổng trong năm lại không kém.