Đang thu keo ong mật, chuyển sang ong dú thì đổi gì

Cùng gọi là thu keo, nhưng gần như mọi thao tác đều khác. Và mấy thói quen mang sang từ nghề ong mật lại là thứ hại nhất.

Khác biệt gốc: keo nằm ở đâu

Ở ong mật, keo nằm ở những chỗ đàn coi là điểm yếu: khe hở, mối nối, viền nắp. Nó là vật liệu phụ — cấu trúc tổ làm bằng sáp.

Nên thu keo ong mật là gỡ phần trét thêm ở rìa, và cấu trúc tổ không bị động.

Ở ong dú, keo là vật liệu chính của cả cái tổ. Vách ngăn, bọng chứa, ống ở cửa — tất cả.

Hệ quả: không có ranh giới rõ giữa «phần trét thêm» và «phần tổ». Cạo vách là cạo vào chính cái tổ.

Cái phải bỏ

Lưới thu keo. Ở nghề ong mật, tấm lưới đặt trên đỉnh cho đàn trét kín rồi làm lạnh và bẻ ra là cách chuẩn.

Với ong dú thì không dùng được: cấu trúc tổ khác hẳn, kích thước khác, và đàn trét theo cách khác. Nhiều người mang lưới sang thử rồi bỏ.

Thay bằng một thanh hoặc khay gỗ rời đặt ở nơi đàn hay trét — lấy ra nguyên khối mà không động tới tổ bên dưới.

Bình xịt khói. Vừa không cần — ong dú không đốt — vừa không nên, vì khói ám vào keo và vào mật.

Thói quen mở thùng thường xuyên. Ở nghề cũ, kiểm tra cầu định kỳ là dấu hiệu người chăm chỉ. Với ong dú thì mỗi lần mở là đàn phải trét lại và ổn định lại — và cấu trúc dính vào vách nên mở ra dễ làm vỡ bọng mật.

Kỳ vọng về khối lượng mỗi lần thu. Đàn ong dú nhỏ hơn nhiều, và chỉ một phần ong thợ làm việc gom nhựa. Lượng mỗi lần khiêm tốn — nhưng tính trên quy mô đàn thì lại đáng kể hơn ong mật.

Cái mang theo được

Kỷ luật làm lạnh. Keo ong để lạnh thì giòn và tách khỏi mùn dễ — đúng ở cả hai nghề, và người đã quen thao tác này thì làm ngay được.

Nguyên tắc không đun nóng. Nhiệt làm mất phần dễ bay hơi. Cũng đúng ở cả hai.

Ý thức về gỗ và thứ quét lên thùng. Keo hút mùi và áp vào mặt gỗ nhiều tháng — người nuôi ong mật đã biết bài này.

Kỷ luật ghi chép lô. Thu ngày nào, từ thùng nào. Càng cần hơn ở ong dú vì keo mỗi vườn mỗi khác nhiều.

Cái phải học mới

Đọc đàn qua ống sáp ở cửa tổ. Ong mật không có bộ phận này. Ống gọn gàng, còn mới, không nứt vỡ là đàn đang chăm sóc cửa nhà — và đó là một trong những dấu hiệu tốt nhất để quyết định có thu hay không.

Nhịp thu thưa hơn hẳn. Thu khi khay đã đầy và đàn đang mạnh — hai điều kiện, không phải một. Thu dày thì đàn dồn sức vá thùng thay vì nuôi lứa.

Chấp nhận keo lẫn sáp. Ở ong mật thì sáp và keo là hai mặt hàng riêng. Ở ong dú thì chúng đã trộn từ khi xây, và đuổi theo «keo tinh khiết» ở quy mô nhà là tốn công vô ích.

Nếu nuôi cả hai loài

Một việc bắt buộc: để riêng keo của hai loài từ lúc thu, và ghi rõ từ thùng nào.

Thành phần khác nhau vì nguồn nhựa và tỷ lệ sáp khác nhau, và một khi đã trộn thì không có cách nào ở nhà tách lại.

Ngoài ra thì hai bộ dụng cụ riêng, hoặc ít nhất rửa sạch và khô hẳn giữa hai lần — keo hút mùi rất nhanh.